ภ.ง.ด.94 คืออะไร ฟรีแลนซ์ต้องยื่นไหม ต่างจาก ภ.ง.ด.90 ยังไง

ภาษี · อัปเดต 12 ก.ย. 2569

หลายคนยื่นภาษีฟรีแลนซ์มาหลายปีโดยไม่รู้ตัวว่า "ต้องยื่นสองรอบ" — ยื่นครึ่งปีตอนเดือนกันยายน (ภ.ง.ด.94) แล้วยื่นเต็มปีอีกทีตอนเดือนมีนาคม (ภ.ง.ด.90) ถ้ารายได้ของคุณเข้าเงื่อนไข การไม่ยื่น ภ.ง.ด.94 มีค่าปรับ แม้สุดท้ายคำนวณแล้วไม่มีภาษีต้องจ่ายเพิ่มก็ตาม บทความนี้สรุปให้ครบว่าใครต้องยื่นบ้าง ยื่นเมื่อไหร่ คำนวณยังไง และทำไมหลายคนถึงพลาดข้อนี้

ภ.ง.ด.94 คืออะไร

ภ.ง.ด.94 คือแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา "ครึ่งปี" สำหรับสรุปรายได้ที่เกิดขึ้นในช่วง 6 เดือนแรกของปี (มกราคม-มิถุนายน) แล้วยื่นภายในเดือนกันยายนของปีเดียวกัน เป็นการจ่ายภาษีล่วงหน้าส่วนหนึ่ง ก่อนไปสรุปยอดจริงทั้งปีอีกครั้งตอนยื่น ภ.ง.ด.90 ในเดือนมีนาคมปีถัดไป

ใครต้องยื่นบ้าง — จุดที่ฟรีแลนซ์พลาดบ่อยที่สุด

ไม่ใช่ฟรีแลนซ์ทุกคนที่ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 — เงื่อนไขคือต้องมีเงินได้ตาม มาตรา 40(5) ถึง 40(8) เกิน 60,000 บาทในช่วงครึ่งปีแรก (หรือเกิน 120,000 บาท ถ้าคู่สมรสยื่นรวม) เงินได้ 4 ประเภทที่เข้าเกณฑ์คือ:

40(5) — รายได้จากการให้เช่าทรัพย์สิน
40(6) — วิชาชีพอิสระที่กฎหมายกำหนดไว้เฉพาะ (แพทย์ ทนายความ วิศวกร สถาปนิก นักบัญชี ประณีตศิลป์)
40(7) — รับเหมาก่อสร้างที่ต้องจัดหาสัมภาระ
40(8) — เงินได้จากธุรกิจ การพาณิชย์ หรือการรับจ้างทำของอื่นๆ (ฟรีแลนซ์ส่วนใหญ่ เช่น ออกแบบกราฟิก เขียนคอนเทนต์ ขายของออนไลน์ ถ่ายภาพ เข้าข่ายนี้)

ส่วนฟรีแลนซ์ที่รับค่าจ้างงานเป็นครั้งคราวในลักษณะ "รับจ้างทำงานให้" ตามมาตรา 40(2) (เช่น รับจ้างเป็นที่ปรึกษา รับจ้างทำงานให้บริษัทเป็นครั้งคราว) ไม่ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 — ยื่นแค่ ภ.ง.ด.90 ตอนสิ้นปีอย่างเดียวก็พอ นี่คือจุดที่คนสับสนมากที่สุด เพราะรายได้หน้าตาคล้ายกันแต่กฎหมายจัดหมวดต่างกัน ถ้าไม่แน่ใจว่ารายได้ของตัวเองเข้าข่ายมาตราไหน เครื่องมือด้านล่างจะช่วยจับหมวดให้อัตโนมัติจากคำอธิบายงานที่พิมพ์เข้าไป

กำหนดเวลายื่น

ยื่นภายใน 30 กันยายน ของทุกปี (ยื่นออนไลน์ผ่าน e-filing มักได้รับขยายเวลาเพิ่มอีกประมาณ 7-8 วัน ตามประกาศกรมสรรพากรแต่ละปี) ยื่นช้าเกินกำหนดมีค่าปรับและเงินเพิ่ม แม้คำนวณแล้วไม่มีภาษีต้องจ่ายเพิ่มก็ตาม เพราะเป็นการ "ยื่นแบบ" ไม่ใช่แค่ "จ่ายภาษี"

ตัวอย่างคำนวณจริง: ฟรีแลนซ์กราฟิกดีไซน์ รายได้ครึ่งปีแรก 350,000 บาท

สมมติฟรีแลนซ์ออกแบบกราฟิกมีรายได้ตามมาตรา 40(8) ในช่วง ม.ค.-มิ.ย. รวม 350,000 บาท และเลือกหักค่าใช้จ่ายแบบเหมา 60%:

รายการ	จำนวนเงิน (บาท)
รายได้ครึ่งปีแรก (ม.ค.-มิ.ย.)	350,000
หักค่าใช้จ่ายเหมา 60% (เพดานไม่เกิน 100,000)	-100,000
หักค่าลดหย่อนส่วนตัว (ครึ่งปี = 30,000)	-30,000
เงินได้สุทธิ	220,000
ภาษีที่ต้องจ่าย (ตามอัตราก้าวหน้าเต็มอัตราปกติ)	≈ 3,500

จุดสำคัญที่มักเข้าใจผิด: ค่าลดหย่อนส่วนตัวและค่าลดหย่อนอื่นๆ ถูกหักครึ่งหนึ่งของสิทธิเต็มปี (เช่น ส่วนตัวจาก 60,000 เหลือ 30,000, บุตรจาก 30,000 เหลือ 15,000 บาทต่อคน) แต่ อัตราภาษีขั้นบันไดไม่ได้ถูกหักครึ่ง ยังใช้ช่วงเงินได้เดิม (0-150,000 ยกเว้น, 150,001-300,000 อัตรา 5% ฯลฯ) เหมือนการยื่นเต็มปีทุกประการ

ภาษีที่จ่ายไปแล้วหายไปไหน — เครดิตตอนยื่น ภ.ง.ด.90

เงิน 3,500 บาทที่จ่ายตอนยื่น ภ.ง.ด.94 ไม่ใช่ภาษีที่จ่ายทิ้ง แต่จะถูกนำไป หักเป็นเครดิตภาษี ตอนคำนวณ ภ.ง.ด.90 สรุปยอดเต็มปีในเดือนมีนาคมปีถัดไป พูดง่ายๆ คือเป็นการ "จ่ายล่วงหน้าบางส่วน" เพื่อไม่ให้ต้องควักเงินก้อนใหญ่ทีเดียวตอนสิ้นปี — ถ้าคำนวณเต็มปีแล้วภาษีที่ต้องจ่ายจริงน้อยกว่าที่จ่ายไปตอนครึ่งปี ก็มีสิทธิขอคืนภาษีส่วนต่างได้ด้วย

เอกสารที่ต้องเตรียม

สรุปรายได้เฉพาะช่วง ม.ค.-มิ.ย. แยกออกจากรายได้ครึ่งปีหลัง
หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ของงวดที่จ่ายในครึ่งปีแรก
ใบเสร็จค่าลดหย่อนที่จ่ายจริงในช่วงครึ่งปีแรก (ถ้าเลือกหักตามจริงแทนแบบเหมา)

สรุปสั้นๆ ก่อนไปยื่นจริง

เช็ค 3 อย่างนี้ก่อน: (1) รายได้เข้าข่ายมาตรา 40(5)-(8) หรือเปล่า (2) รวมกันเกิน 60,000 บาทในครึ่งปีแรกหรือไม่ (3) ถ้าเข้าเงื่อนไข ต้องยื่นภายใน 30 กันยายน — ถ้าไม่แน่ใจว่ารายได้ของตัวเองเข้ามาตราไหน หรือมีรายได้หลายประเภทปนกัน เครื่องมือด้านล่างช่วยจับหมวดและคำนวณทั้ง ภ.ง.ด.94 และ 90 ให้พร้อมกันในหน้าเดียว ไม่ต้องจ้างนักบัญชีมานั่งไล่มาตราให้

มีรายได้หลายประเภท ไม่แน่ใจว่าต้องยื่น 94 ด้วยไหม?

ลองตัวช่วยยื่นภาษีฉบับเต็ม (94+90) →